Акыркы макалалар

Башкы максат жердин кунарын качырбай, топурактын кїрдїїлїгїн сактоо

Єлкєбїздїн калкынын 60 пайыздан ашыгы айыл жерге-

синде жашайт. Алардын кєпчїлїгї айыл чарбасында эмгектен-

гендер. Бири мал чарбасы менен алектенсе, бири жер иштетип

дыйканчылыктын майын чыгарат. Дегени менен айыл чарбасы

бири –бирине тыгыз байланышкан тармак. Кандай болгон кїн-

дє да жерди пайдаланбаса эч кандай киреше да жок. Андыктан,

акыркы мезгилде жер тилкелеринин баасы жогорулап, ижара

акылары асман башына чыга тїштї. Бул бир жагы экинчи

жагынан ошол жер тилкелерин кандай пайдаланабыз, ал жерге

кандай камкордук кєрїшїбїз керек, деген мыйзам ченемдїї

суроо жаралат. Албетте, жерди айдап, эгинин сээп койгону ме-

нен азыр иш бїтїп калбасы белгилїї. Тээ илгери бирєє айткан-

дай, качанкы жер, анын да кєрєўгєсї тїгєнбєй эмне болуптур.

Андыктан, учур талабы жерге астейдил мамиле жасап, анын бе-

рээрин аярлап єндїрїп алуу шарты келип чыгууда. Чындыгын-

да, бул кєйгєй жер менен иштеген накта дыйкандардын кєўїл

кєйїнєн эчактан бери эле орун алып келет. Мындай суроолорго

жооп издеп, дыйкандар ар кандай усулдарды колдонуп, айдап

себїїнїн жаўы ыкмаларын єздєштїрїїгє умтулушса, дагы

бирлери кошумча азыктандыруунун жолдорун жакшыртууга

бет алышкан. Жакында Чїй облусунун Ысык –Ата районунун

Кочкорбай айыл аймагындагы Буденовка айылынын тургуну,

мээнеткеч дыйкан Тасин Изатовдун эгин талаасында алыс –жа-

кындан келген дыйкан-фермерлер їчїн атайын ФАО уюштурган

талаа мектеби болуп єттї.

Дыйканчылык менен 25 жылдан ашык алектенип келген

Тасин Изатов, «дыйкандар їчїн окуп їйрєнїї эч качан кечтик

кылбайт» - дейт.

Анда сєздї Тасин Изатовдун єзїнє берип кєрєлїк.

- Жаўы ыкмаларды уккандан кийин ФАОнун бул долбооруна атайын катышып алдым. Мурда жерди эзелтеден калыптанып калган ыкма менен айдап, сээп келсем, єткєн жылы атайын жаўы ыкманы колдонуп «0»дїк ыкмада сепкенбиз. Мында жерди алгач айдап анан тегиздеп, ныктап алуу керек экен.

Албетте, бул биринчи жылы жасалуучу жумуш болуп калат. Экинчи жылы мурда дан эгини айдалган аянтка жаўы техникалардын жардамы менен «0» дїк ыкмада эгин сепкенге болот. Артыкчылыгы ушунда экен:- Жерди оор техника менен ыксыз тепсеп, ныкталуусуна жол берилбейт. Экинчиден, айдаганда жердин катмары бошоп калат да, анын арасына аба кирип тез кургайт. Нымдуулук кєпкє сакталбай калат. Їчїнчїдєн, кєп убакытты утасыў. Мисалы, баарыбызга белгилїї, жерге кїздїк эгээрден мурда сугат иштерин жїргїзєбїз, анын керектїї нымдуулукка чейин кургашын кїтєбїз. Анан айдатабыз. Анан сээп чыгып, аны таптап коюш керек. Бир канча кїнгє созулган жумуш. ФАО сунуштаган жаўы ыкмада атайын жаўы техника менен жїргїзсєк, жерди айдабай туруп эгинди себесиў, ошол эле мезгилде аны ныктап кетет, ошол эле мезгилде кошумча азыктандырууну жїргїзє аласыў. Ушундай артыкчылыкта дагы бир кошумчалай кетїїчї нерсе їрєндєн дагы бир топ їнємдєй аласыў. Демейки ыкма менен бир гектарга

230- 250 кг їрєн сарптасак, бул ыкмада 160-170 кг їрєн эгип койсок болот. Мына, єзїўєр кєрїп тургандай эгин текши чыгып, кєзгє толумдуу болуп турат. Эми кургакчылык болбой, суудан єксїтпєсєк жакшы тїшїм алабыз деген їмїтїбїз бар. Дыйкандар учун мин уккандан бир кєргєн артык дегендей, алдыўкы дыйкан-

фермердин эгин талаасынын жайкалып єсїшї, ал жердеги кошуна тилкеде буурчак эгїїгє даярдалып

жаткан жердеги жумуштардын аткарылышындагы жаўы ыкмалар кызыктуу болду. Кемин районунун

Кызыл-Суу айылынан Боролдой айылдарына жана Ысык-Ата районунун жакынкы айылдарынан келген дыйкандар жаўы техникалардын жєндємдїїлїгїн кєрїп баалашса, нєлдїк ыкмада эгин себїїнїн артыкчылыгына конул буруп жатышты. Бир гана жери, айылдардагы бардык эле дыйкандар ишти жакшыртууну каалага ны менен алардын колунда каражатынын аздыгы. Мындай жаўы техникаларды алууда кыйналып калышы туурасында єз ара талкуулашып жатышты. Уюштурулган иш чарага катышып жаткан Айыл чарба жана мелиорация министрлигинин Жер иштетїї башкармалыгынын башчысы Жиги-

талы Жумалиев єз оюн мындайча билдирди:

- Башкы байлыгыбыз болгон жердин кунарын качырбай аны ар кандай илдеттерден сактап, эро-

зияга туушуктурбай коргоо биздин милдетибиз. Ушул жаатында алгылыктуу аракеттери менен кєз-

гє кєрїнїп калган ФАОнун кызматын жогору баалайбыз. Дыйкандарга жакындан жардам берип аларды сапаттуу їрєндєр менен камсыздоого кєўїл бурган АгроЛид уюмунун мїчєлєрї да талаа мектебинде кызуу

иш їстїндє болушту, бири окутуу куралдарын таратып жїрсє, бири дыйкандын талаасына эгилїїчї

тєє буурчактын їрєнї туурасында кеўири айтып беришти. Ушул кїнї Тасин мырзанын айдоо аянты-

на тєє буурчакты эгип, анын кошумча азыктарын да кошо чачкан жаўы техниканы суктана караган-

дар кєп болду. Жерди иштетїїдє дыйкандарга алдыўкы ыкмаларды талаа мектебинен окутуп-їйрєтїїгє

багыт алган долбоорлордун иши чындыгында колдоого арзырлык. Ошондой болсо да, дыйкандары-

быздын финансылык абалы жогору болбогондуктан, єлкєбїзгє келип жаткан жаўы техникалар-

ды алууга чама-чарктары келе бербестиги кейиштїї болуп турат. Акыркы жылдардагы дагы бир кє-

ўїл буруучу жагдай уюштурулган талаа мектебине же айыл чарбасын єнїктїрїї багытындагы оку-

туу –семинарларына аял затынын кєбїрєєк келип катышып жатышы кубанычтуу кєрїнїш болууда.

Айыл жеринде жашылча єстїрїп, їй-бїлєсїнїн керектїї азыктар менен камсыз болушуна чоў їлїш

кошуучу айымдардын агротехникалык билимдерин тереўдетїїгє кєўїл бурулуп жатканына ыраазы

болуп кайттык.

Нуржамал Курманкулова

Бир гана сайтта катталгандар пикирлерин жаза алат. Эгер катталган болсоңуз, анда аккаунтуңузга кириңиз.
катталгандар гана колдонуучулар "ЖМКларга даттанууларды териштирүү комиссиясына" арыздана алат. Эгер сиздин аккаунтуңуз бар болсо, анда кириңиз.

Азырынча бир да пикир жок...